نبکا ها عموما در مناطقی که میزان ماسه آن متوسط و رطوبت کافی برای حیات گیاه موجود باشد، ظاهر می شوند. به طور کلی نبکا واکنش خودتنظیمی اکوسیستم در مقابل تنش فرسایش بادی است، به عبارت دیگر، سیستم محیطی با ایجاد این چشم انداز، سعی در تعدیل فشار فرسایش بادی می کند. تنوع گسترده ای از چشم انداز نبکا در کمربند سبز کویر سیرجان مشاهده می شود. هدف از این پژوهش گروه بندی مقایسه ای نبکاهای شما ل شرق کویر سیرجان و معرفی مناسب ترین نوع آن ها جهت تثبیت ماسه های روان، با استفاده از آنالیز مولفه های مورفومتری نبکا از طریق الگوریتم TOPSIS است. این الگوریتم یکی از روش های تصمیمم گیری چندمعیاره است که ضمن ترکیب معیارهای کمی و کیفی متعدد و وزن دهی متناسب با اهمیت هر معیار، می تواند در انتخاب به ترین گزینه به تصمیم گیران کمک کند. در این راستا ابتدا مهم ترین پارامترهای مورفومتری 392 نبکا از گونه های گز، اشنان، خارشتر و گل گزی به روش نمونه برداری طولی مورد اندازه گیری میدانی قرار گرفت؛ سپس با ارزیابی مقایس های آن ها از طریق الگوریتم TOPSIS، مبادرت به اولویت بندی نبکا های مطالعاتی گردید. نتایج نشان می دهد که نبکای گز با وزن 0.818 بیش ترین تاثیر را در تثبیت ماسه های روان دارد. نبکای اشنان نیز با وزن 0.151 نسبت به نبکای گز از اهمیت کمتر و نسبت به نبکا های خارشتر و گل گزی از ارجحیت بیش تری برخوردار است. در مقابل، نبکای گل گزی و خارشتر به ترتیب با اوزان 0.028 و 0.002 کم ترین بهره وری را دارند. بنابراین برای اجرای طرح های تثبیت ماسه در منطقه مطالعاتی، در درجه اول توسعه سیستم نبکای گز و در مرحله دوم توسعه سیستم نبکای اشنان بیش ترین اهمیت را داشته و در صورت اجرا بالا ترین بهره وری را خواهند داشت. نتایج این پژوهش در مدیریت سیستمی مناطق بیابانی و طرح های تثبیت ماسه های متحرک ارزنده خواهد بود.

ژئومورفوتوریسم یکی از شاخه های گردشگری مبتنی بر طبیعت است که با ترکیب نمودن میراث های فرهنگی، تاریخی و اکولوژیکی پتانسیل های بالایی را در راستای برنامه ریزی گردشگری پایدار عرضه می کند. ژئومورفوتوریسم به معرفی لندفرم های ژئومورفولوژیکی به گردشگران با حفظ هویت مکانی می پردازد. هدف از این پژوهش بررسی قابلیت های گردشگری ژئوتوپ های سیرجان را با استفاده از مدل های فاسیلوس و کومانسکو می باشد. ارزش های مورد استفاده در مدل فاسیلوس شامل، ارزش های علمی، اکولوژیکی و حفاظتی، فرهنگی، زیبایی شناختی، اقتصادی و پتانسیل استفاده و در مدل کومانسکو ارزش های مدیریت و استفاده، اقتصادی، فرهنگی، زیبایی و علمی می باشد. که هر کدام از این ارزش ها چند زیرمعیار دارد که با سیستم امتیازی استاندارد از 1 تا 10 برای مدل فاسیلوس و 20 برای مدل کومانسکو مشخص شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که بر اساس هر دو مدل ژئوتوپ کویر نمک سیرجان با کسب 18.8 امتیاز از مدل فاسیلوس و ارزیابی کل 0.78 از مدل کومانسکو بیشترین پتانسیل را جهت توسعه گردشگری دارا می باشد. هم چنین طبق ارزیابی دو مدل، ژئوتوپ دست کن ها با کسب 12.2 امتیاز از مدل فاسیلوس و ارزیابی کل 0.34 از مدل کومانسکو کمترین پتانسیل را جهت توسعه گردشگری دارا می باشد. امتیاز بالای ارزش علمی و زیبایی شناختی کویر نمک و دسترسی آن باعث افزایش امتیاز این ژئوتوپ نسبت به ژئوتوپ های دیگر شده است.

به طور کلی فهم و ارئه رابطه بین فرم و فرآیند تاثیر بسزایی در واکنش احساسی و حس زیبا شناختی آن دارد که این هنر خاص ژئومورفولوژی در گردشگری است. این پژوهش سعی دارد با استفاده از مدل های رینارد و پریرا پتانسیل های ژئومورفوتوریستی کویر سیرجان را بررسی نماید. نتایج پژوهش نشان می دهد که بر اساس مدل رینارد ژئومورفوسایت کویر سیرجان با کسب 2.6 امتیاز از مجموع 4 امتیاز ارزش علمی، 3.82 امتیاز از مجموع 9 امتیاز ارزش افزوده و یک امتیاز از مجموع 4 امتیاز ارزش ترکیبی وضعیت مناسبی جهت توسعه گردشگری منطقه ای دارد. همچنین نتایج حاکی از آنست که بر اساس مدل پریرا این سایت با کسب 4.04 امتیاز از مجموع 5.5 امتیاز عیار علمی، 2.82 امتیاز از مجموع 4.5 امتیاز عیار مکمل، 5.19 امتیاز از مجموع 7 امتیاز عیار استفاده و 1.13 امتیاز از مجموع 3 امتیاز عیار محافظت در مجموع امتیاز بالایی را در جهت توسعه گردشگری منطقه ای به خود اختصاص داده است. به طور کلی مهمترین ضعف این سایت جهت توسعه گردشگری ضعف مدیریت در حفاظت و ارتقای آن می باشد. به طوریکه در هر دو مدل زیرمعیارهای حفاظت و نحوه مدیریت امتیازهای پایینی را کسب نموده اند.

تحقیقات انجام شده در راستای شناخت خاکهای مناطق کویری کشور از دیدگاه مهندسی راه، اندک است. در این مناطق تهیه مصالح متعارف مورد نیاز برای ساخت لایه های روسازی بعضا با مشکلات و هزینه زیاد همراه است. تحقیق حاضر بررسی خواص ژئوتکنیکی چهار نمونه خاک مناطق حاشیه شرقی کویر نمک و امکان کاربرد آنها در روسازی راههای منطقه پس از تثبیت با آهک و سیمان را در بر می گیرد. انتخاب خاک ها به گونه ای انجام شد که نمونه ها تا حد امکان در برگیرنده مشخصه های عمومی خاکهای منطقه باشند. تکنیک های استاندارد برای تعیین خواص فیزیکی، شیمیایی و کانی شناسی چهار نمونه خاک بکار گرفته شد. تاثیر درصد آهک و خاکهای لس قابلیت تثبیت با آهک و سیمان و خاک های ماسه ای قابلیت تثبیت با سیمان را داشته و می توان از آنها در روسازی راه های منطقه استفاده نمود. لیکن خاکهای نمکی حاوی املاح تبخیری زیاد، به تثبیت پاسخ نمی دهند.

در مطالعات ژئومورفولوژی شکل های سطح زمین منعکس کننده فرآیندها و ساختار سیستم هایی است که در حال فعالیت هستند. بررسی ساختار و عملکرد این سیستم ها امکان دستیابی به گذشته آنها و ترسیم روند تحول آینده آنها را هموار می سازد. وجود ارتباطات قوی بین شکل،حجم و پراکنش نبکا با فرایندهای موثر بر آنها حاکی از دستیابی این چشم اندازها به مورفولوژی تعادلی برای شرایط اقلیمی مناسب می باشد. وجود پوشش گیاهی عامل مهمی است که با کاهش سرعت باد نزدیک سطح زمین باعث تشکیل نبکا در محیط های خشک و نیمه خشک می شود.در این پژوهش ارتباطات موجود بین خصوصیات مورفولوژی گونه Reaumaria Turcestanica با عوامل مورفومتری نبکاها مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته است. بر اساس نتایج آنالیز رگرسیون بهترین عوامل توجیه گر حجم نبکا دو مولفه ی تاج پوشش و ارتفاع گیاه تواما با ضریب تبیین 86 درصد وV=262.983 L+76.347 H-11085.474  می باشد. همچنین مولفه تاج پوشش گیاه به تنهایی با ضریب تبیین 85 درصد و رابطه11141.297 -L  V=299.435و مولفه ارتفاع گیاه با ضریب تبیین 67 درصد و رابطه 5054.452- V=488.520 Hدر مرتبه بعدی از نظر توجیه حجم نبکا قرار می گیرند. بنابراین گونه Reaumaria Turcestanica با داشتن تاج پوششی با تراکم متوسط قابلیت به دام انداختن رسوبات بادی در محدوده تاج پوشش را دارا بوده و در نهایت منجر به ایجاد نبکا می گردد. ایجاد ارتباطات قوی بین تاج پوشش و ارتفاع گیاه با حجم نبکا شاهد این مدعاست.

دریاچه مهارلو از مهم ترین اکوسیستم های آبی ایران است که در معرض خطرات ناشی از مدیریت آب، برداشت نمک و آلودگی های شدید، به ویژه فلزات سنگین قرار دارد. در این پژوهش غلظت کروم، مس، آرسنیک، کادمیم و سرب در نمک و آب مناطق شمالی و جنوبی دریاچه مهارلو ارزیابی شد. پس از هضم نمونه های برداشت شده از هر بخش، میزان فلزات سنگین توسط دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد. بر اساس میانگین مقادیر اندازه گیری شده، ترتیب فلزات در نمونه های نمک در شمال و جنوب دریاچه مشابه و به صورت Cr> Cu> As> Cd> Pb بود. در نمونه های آب، ترتیب مقادیر فلزات در هر دو بخش یکسان (Cr > Cu > As > Pb > Cd) بود. نتایج نشان داد غلظت فلزات موجود در نمک و آب، به جز فلز سرب، در بخش شمالی دریاچه نسبت به بخش جنوبی آن بیشتر است. همچنین مقایسه میانگین غلظت فلزات مورد بررسی در نمک دریاچه با سنگ نمک معادن سیرجان، لار و فیروزآباد نشان داد که بیشترین غلظت فلزات مس، کادمیم و سرب در نمک دریاچه و برای آرسنیک و کروم به ترتیب در سنگ نمک لار و فیروزآباد وجود دارد. به طور خلاصه می توان نتیجه گرفت که تغییرات غلظت فلزات در دو بخش شمالی و جنوبی دریاچه ناشی از ورود فاضلاب ها و پساب های مختلف شهری، صنعتی و بیمارستانی شهر شیراز و سایر فعالیت های انسانی به ویژه فعالیت های کشاورزی در حوزه های منتهی به بخش شمالی دریاچه است و اقداماتی برای پیشگیری در منطقه، بیش از پیش لازم است.

به منظور بررسی آلودگی پنیرهای تازه (بدون نمک) به بروسلا، تعداد 683 نمونه از نواحی مختلف شهرستانهای شهر بابک و سیرجان و روستاهای اطراف آنها از نظر باکتریولوژیک مورد بررسی قرار گرفتند. تعداد 48 نمونه (1/7%) از مجموع 683 نمونه به بروسلا آلوده بودند که پس از تشخیص اولیه توسط آزمایشات بیوشیمیایی و تایپ با آنتی سرمهای مربوطه، 4/4% (30 مورد) بروسلا ملیتنسیس و 6/2% (16 مورد) بروسلا آبورتوس بوده است. در شهرستان شهر بابک و روستاهای اطراف آن از 353 نمونه، 3/9% مورد مثبت بود، که 5/4% بروسلا ملیتنسیس و 8/4% بروسلا آبورتوس جدا گردید. در سیرجان و روستاهای اطراف آن از 330 نمونه، میزان جداسازی باکتری 8/4% بود که 5/4% بورسلا ملیتنسیس و 3/0% بروسلا آبورتوس بودند. به طور کلی با توجه به میزان جداسازی بروسلا از پنیرهای تازه بدون نمک در شهر بابک (3/9%) و در سیرجان (8/4%)  و نوع بروسلای جدا شده در این دو منطقه، بالا بودن نسبی عفونت های بروسلایی را در این دو ناحیه نشان می دهد که رعایت بهداشت از مرحله جمع آوری شیر تا تولید و نگهداری پنیر، واکسیناسیون دامها (گاو، گوسفند و بز) و آگاهی دادن مردم از عوارض و خطرات ناشی از مصرف پنیر تازه از طریق رسانه های مختلف برای بالا بردن کیفیت بهداشتی پنیر و ریشه کنی بیماری بروسلوزیس در انسان و دام لازم می باشد.  

تنوع پوشش گیاهی و هم زیستی آن با فرایندهای ژئومورفولوژیک تأثیر مهمی بر تعادل مناظر طبیعی دارد؛ بر همین اساس، این پژوهش سعی دارد اختلاف موجود بین شیب تعادلی نبکاهای مختلف و شیب قرار رسوبات در منطقه مطالعاتی را به صورت کمّی اندازه گیری و مقایسه کند؛ بدین منظور ابتدا شیب قرار رسوبات در منطقه تعیین شد. سپس نبکاهای نمونه در امتداد 10 ترانسکت که کل منطقه را پوشش می­داد، انتخاب شد و شیب دامنه نبکا توسط شیب سنج در جهات چهارگانه شمال، جنوب، شرق و غرب به درصد اندازه گیری شد. پس از آن، متوسط شیب دامنه نبکا محاسبه شد. درنهایت، ارتباط بین شیب دامنه نبکاها و شیب قرار رسوبات با استفاده از مدل­های آماری ارزیابی و تحلیل شد. بررسی نبکاهای منطقه موردمطالعه مبین وجود چهار نوع نبکا براساس نوع گونه گیاهی است. نتایج آزمون تجزیه واریانس، اختلاف معناداری بین شیب تعادلی نبکاهای گونه­های مختلف نشان می­دهد. نتایج آزمون مقایسه میانگین­ها براساس فاکتورهای شیب تعادلی نبکاها و شیب حد رسوبات منطقه دو گروه متمایز را نشان می­دهد؛ به این صورت که در سطح احتمال خطای یک درصد (01/0α<) گروه اول شامل نبکاهای گونه­های درختچه گز، گل گزی و اشنان وگروه دوم شامل نبکاهای گونه خار شتر و شیب حد رسوبات منطقه مطالعاتی است. نتایج گروه بندی براساس شیب تعادلی نبکا بیانگر عملکرد متفاوت گونه خارشتر در مقایسه با سایر گونه­هاست که علت این اختلاف در مکانیسم تطابقی این گونه در مواجهه با تنش فرایند بادرفتی است. نتایج آنالیز واریانس میانگین شیب جهات مختلف دامنه نبکاهای گونه­های گیاهی مختلف نشان می دهد، متوسط شیب جهات مختلف دامنه نبکا در گونه خارشتر در سطح یک درصد (01/0 < α) معنادار شده است. به طورکلی، میانگین شیب هریک از جهات چهارگانه در نبکاهای گونه خارشتر یکسان نیست؛ یعنی نبکاهای گونه خارشتر در مقایسه با نبکاهای گونه­های دیگر نامتقارن­تر هستند؛ بنابراین شکل رویشی گیاهان نقش مهمی در ایجاد مورفولوژی چشم انداز ناهمواری نبکاها ایفا می­کند.